featured_i1display

Color Management 101 – Εισαγωγή

samevalue

Δυστυχώς έτσι είναι οι περισσότεροι φωτογράφοι ερασιτέχνες και επαγγελματίες. Άλλα βλέπουν στην οθόνη στο στούντιο τους,  άλλα βλέπουν στο laptop τους, άλλα τυπώνουν. Τόσος κόπος και χρήματα (ακριβοί φακοί και σώματα) για μια καλή φωτογραφία, ώστε να την αμελήσουν αργότερα κατά την επεξεργασία και το τύπωμα.

Συσκευές όπως η οθόνη, ο εκτυπωτής, το scanner, η ψηφιακή φωτογραφική μηχανή δεν μιλάνε μια κοινή γλώσσα όσο αφορά το χρώμα. Για παράδειγμα ή τιμή 195,50,0 που είναι κόκκινο, μπορεί να είναι ένα διαφορετικό κόκκινο για κάθε οθόνη και διαφορετικό για κάθε χαρτί από κάθε μάρκα εκτυπωτή.  Η τεχνολογία που βοηθάει στην ομαλή χρωματική επικοινωνία μεταξύ συσκευών ονομάζεται Color Management.

Τι συμβαίνει

 

tvstore

Οι περισσότεροι έχουμε βρεθεί μέσα σε καταστήματα ηλεκτρονικών συσκευών κοιτώντας τις τηλεοράσεις να παίζουν ακριβώς το ίδιο κανάλι, αλλά παρατηρούμε τόσο διαφορετικά χρώματα έχουν μεταξύ τους. Το ίδιο περιεχόμενο να παρουσιάζετε τόσο διαφορετικά σε διαφορετικές μάρκες τηλεοράσεων. Εδώ ακριβώς ξεκινάει το πρόβλημα μας. Η ίδια φωτογραφία σε διαφορετικές οθόνες ή τυπωμένη σε χαρτί θα φανεί διαφορετικά, τα χρώματα μπορεί να είναι ποιό έντονα η απαλά, το κοντράστ, οι σκιές, τα λευκά μας, οι τόνοι του δέρματος, όλα θα είναι διαφορετικά. Το φαινόμενο αυτό προκαλεί τη απόγνωση του φωτογράφου που ήταν σίγουρος ότι η φωτογραφία του ήταν τέλεια στη δική του οθόνη.

Εμείς ως ταλαντούχοι φωτογράφοι επαγγελματίες ή ερασιτέχνες, με κάποιο τρόπο πρέπει να παρουσιάζουμε τις φωτογραφίες μας. Ως γνωστόν υπάρχουν πολλοί τρόποι παρουσίασης φωτογραφιών όπως το ανέβασμα τους στο web, το τύπωμα σε φωτογραφικά εργαστήρια, το τύπωμα στον εκτυπωτή στο σπίτι, η απλά η παρουσίαση τους στην οθόνη του υπολογιστή μας. Πόσες φορές όμως μας έχει συμβεί να δούμε φωτογραφίες μας σε άλλους ηλεκτρονικούς υπολογιστές η τυπωμένες από διαφορετικούς εκτυπωτές, και να  αναφωνήσουμε “ωχ, τι συμβαίνει… δεν ήταν έτσι τα χρώματα”. Το φαινόμενο αυτό είναι υπερβολικά συχνό, και πολλές φορές φωτογράφοι έρχονται σε απόγνωση μη μπορώντας να κατανοήσουν τι συμβαίνει, και τον λόγο που συμβαίνει αυτό.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν με τον λόγο που συμβαίνει, παίρνοντας ως πρώτη την ίσως κυριότερη για την εποχή μας συσκευή  που μπορεί να παρουσιαστεί μια φωτογραφία, την οθόνη του ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Στις οθόνες όπως σε άλλη είδη ηλεκτρονικές συσκευές υπάρχει μεγάλη ποικιλία στην αγορά. Υπάρχουν διαφορετικές μάρκες οθονών, διαφορετικά μοντέλα, που παράγονται σε διαφορετικές γραμμές παραγωγής (εργοστάσια). Δεν φτάνει αυτό, οι οθόνες είναι συνδεμένες σε κάρτες γραφικών, που με τη σειρά τους υπάρχουν άπειρα μοντέλα στην αγορά, και για κάθε μοντέλο μπορεί να υπάρχουν δεκάδες διαφορετικοί οδηγοί (drivers), που μπορεί ο κάθε χρήστης να έχει διαφορετικές ρυθμίσεις! Μπορείτε να φανταστείτε για πόσους συνδυασμούς οθονών, καρτών γραφικών, φορητών υπολογιστών, η ρυθμίσεων μιλάμε;  Άπειρες κυριολεκτικά, και σε κάθε έναν συνδυασμό η ίδια φωτογραφία θα έχει ελαφρώς η σε έντονο βαθμό διαφορετικά χρώματα.

Για να καταλάβουμε το μέγεθος του προβλήματος ας υποθέσουμε ότι έχουμε την ίδια μάρκα Η/Υ με την ίδια κάρτα γραφικών, και ίδια μάρκα και μοντέλο οθόνης. Ακόμη και τότε αν δούμε την ίδια φωτογραφία σε αυτά τα δυο μηχανήματα, θα δούμε διαφορές. Ο λόγος είναι ότι οι ρυθμίσεις στις οθόνες η στη κάρτα γραφικών μπορεί να είναι διαφορετικές, η μπορεί οι οθόνες να έρχονται από διαφορετικές γραμμές παραγωγής. Όποια και να είναι η αιτία, το σίγουρο είναι ότι ή ίδια φωτογραφία θα έχει διαφορετικό χρώμα.

Ας πάμε στο επόμενο μέσο που συχνά παρουσιάζουμε φωτογραφίες, το χαρτί. Η εκτύπωση μιας φωτογραφίας μπορεί να έχει προέλθει από φωτογραφικό εργαστήριο που τυπώνει σε ψηφιακό minilab. Κάθε εργαστήριο μπορεί να διαθέτει μια από τις δεκάδες μάρκες minilabs που υπάρχουν στην αγορά. Κάθε minilab έχει διαφορετικά χαρτιά που μπορεί να χρησιμοποιήσει το εργαστήριο. Πέρα από αυτά, ακόμη και αν δυο εργαστήρια έχουν το ίδιο εκτυπωτικό μηχάνημα, μπορεί μεταξύ τους τα μηχανήματα να έχουν διαφορετικές ρυθμίσεις, η στην περίπτωση των εργαστηρίων που τυπώνουν με minilabs (μέθοδος εκτύπωσης με laser), παίζει ρόλο ακόμη και η υγρασία που υπάρχει στο χώρο.

Πάμε τώρα στους εκτυπωτές που υπάρχον πάλι σε άπειρες διαφορικές εκδοχές, τεχνολογίες με διαφορετικά μελάνια, χαρτιά, οδηγούς, και ρυθμίσεις!

Τι φταίει

 

Πρώτα από όλα εμείς! Οι περισσότεροι φωτογράφοι έχουμε τις οθόνες μας ρυθμισμένες όπως μας βολεύει. Τα χρώματα, η αντίθεση, η φωτεινότητα, όλα όπως μας αρέσουν. Στη συνέχει αρχίζουμε και δουλεύουμε τις φωτογραφίες μας στο Photoshop ή το Lightroom. Τα χρώματα μας υπέροχα! Έντονοι μπλε ουρανοί, καταπράσινα λιβάδια, η υπέροχοι τόνοι δέρματος χωρίς σκιές. Χαρούμενοι λοιπόν τις ανεβάζουμε στο internet σε κάποιο forum, η στο flickr, και μετά από λίγο βλέπουμε σχόλια ότι έχουμε υπερβολικά έντονα η ξεθωριασμένα χρώματα, ότι οι σκιές δεν έχουν λεπτομέρεια, η ότι οι τόνοι δέρματος είναι κίτρινοι! Και ο κάθε ένας να λέει τη δική του διαφορετική εκδοχή. Έντρομοι εμείς διαπιστώνουμε ότι κάτι δεν πάει καλά και πάμε στον Η/Υ του φίλου μας για να δούμε μια άλλη εκδοχή από πλευράς χρωμάτων και τόνων από αυτή που βλέπαμε στον Η/Υ μας!

Ωραία τι συμβαίνει τότε; Εμείς επεξεργαστήκαμε υπερβολικά ή λάθος τη φωτογραφία μας, δηλαδή αυτό που βλέπαμε στην οθόνη μας δεν είναι το ίδιο αποτέλεσμα με αυτό που βλέπει ο υπόλοιπος κόσμος, ή εμείς είμαστε μια χαρά, και όλοι οι υπόλοιποι έχουν πρόβλημα;

Και τα δύο!

Στη περίπτωση τη δική μας, η οθόνη μας δεν έχει ρυθμιστεί η καλιμπραριστεί ποτέ, άρα οτιδήποτε επεξεργασία κάναμε, απλά είχαμε ως κριτήριο τη δική μας οθόνη. Το αποτέλεσμα της επεξεργασίας ήταν διαφορετικό όταν παρουσιάστηκε σε άλλες οθόνες που επίσης δεν έχουν καλιμπραριστεί ποτέ.

Ας υποθέσουμε για μια στιγμή ότι έχουμε τη δική μας οθόνη καλιμπραρισμένη και ρυθμισμένη στην εντέλεια, τι μπορούμε να κάνουμε για όλο τον υπόλοιπο κόσμο;

Τίποτα.

Απλά όταν εμείς δουλεύουμε σωστά, η πιθανότητες το αποτέλεσμα να προβληθεί (σχεδόν) σωστά σε διαφορετικά μέσα (οθόνες, η τύπωμα σε χαρτί) είναι πολύ μεγαλύτερο από το να ξεκινήσουμε από την αρχή λάθος, και να αφήσουμε το χρώμα τελείως στη τύχη.

Πριν λίγο μιλήσαμε για ρύθμιση της οθόνης και καλιμπράρισμα, και καλό είναι να ξεκινήσουμε από τώρα να καταλαβαίνουμε αυτούς τους όρους.

Ρύθμιση της οθόνης είναι η διαδικασία που γίνεται πριν το Calibration. Χρησιμοποιούμε το μενού της οθόνης για να αλλάξουμε τη φωτεινότητα, την αντίθεση, και τα χρώματα.

osd

 

 

Κατά τη διάρκεια του Calibration της οθόνης, δεν είναι καλή ιδέα να χρησιμοποιήσουμε presets, αλλά σύμφωνα με τις οδηγίες του προγράμματος που χρησιμοποιούμε για το Calibration,  θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τις ρυθμίσεις ανά χρώμα (RGB) όπου είναι διαθέσιμες, το Contrast, και το Brightness. 

Στη συνέχεια γίνεται το calibration που με μετρήσεις θα διαπιστωθούν οι δυνατότητες που έχει η οθόνη στο να απεικονίζει χρώματα, και θα γίνουν οι απαραίτητες ρυθμίσεις στη κάρτα γραφικών και τέλος θα δημιουργηθεί ένα ICC Profile για την οθόνη, το οποίο θα έχει ‘χαρτογραφημένες’ όλες τις δυνατότητες της.

profiles

To ICC Profile είναι κάπως έτσι, ένας χρωματικός χάρτης. Στη συγκεκριμένη οθόνη το sRGB Profile έχει μικρότερο χρωματικό εύρος.

Και οι δυό διαδικασίες ρύθμιση και calibration γίνονται με τη βοήθεια ενός εξειδικευμένου εργαλείου και μόνο, που λέγεται Colorimeter. Δεν ξεκινάμε δηλαδή να πειράζουμε ρυθμίσεις απλά με το μάτι, αλλά με τη βοήθεια αυτού του εργαλείου. Περισσότερα για την οθόνη στο επόμενο κεφάλαιο.

i1 display

To i1 Display Pro της X-Rite είναι ενα απο τα colorimeter της αγοράς που βοηθάνε στο Calibration της οθόνης.

 

Ωραία, τι συμβαίνει το καταλάβαμε. Ας υποθέσουμε τώρα ότι η οθόνη μας είναι ρυθμισμένη και καλιμπραρισμένη και το μπορούμε το ίδιο να κάνουμε στον εκτυπωτή του σπιτιού μας. Τότε τουλάχιστον για το σπίτι ή το προσωπικό μας στούντιο φωτογραφίας θα είμαστε σε κατάσταση να προβάλλουμε και να επεξεργαστούμε τις φωτογραφίες σωστά στην οθόνη μας, η να τις τυπώσουμε σωστά στον εκτυπωτή μας.

Όσο αφορά το τύπωμα σε εξωτερικό εργαστήριο, είναι πολύ πιθανότερο οι φωτογραφίες να βγουν σωστά όπως επιθυμούμε επειδή κάναμε σωστή αρχή, δηλαδή τις επεξεργαστήκαμε και το χρώμα είναι ακριβώς όπως το επιθυμούμε άρα πιθανότερο να τυπωθεί σωστά.

properworkflow

 

Σε ένα ιδανικό colour managed workflow, το χρώμα που βλέπουμε στην οθόνη(ες) μας θα πρέπει να τυπώνετε με τη μικρότερη δυνατή απώλεια στον εκτυπωτή(ες) μας. 

Για το Internet και όσο αφορά προβολή σε άλλες οθόνες, τότε οι φωτογράφοι τουλάχιστον που έχουν τις οθόνες τους ρυθμισμένες και καλιμπραρισμένες θα δουν ένα πολύ κοντινό αποτέλεσμα με αυτό που δημιουργήσαμε, και οι υπόλοιποι που δεν τις έχουν ρυθμισμένες τουλάχιστον δεν θα είναι τόσο έντονες οι διαφορές. Σε περίπτωση εξάλλου που υπάρχουν τρομερές διαφορές με μια δική μας φωτογραφία, τότε θα υπάρχουν και με όλες τις υπόλοιπες φωτογραφίες που βλέπουν στο διαδίκτυο, και αυτό σίγουρα δεν είναι δικό μας πρόβλημα.