lighting_featured

Πως το φως επηρεάζει τις εκτυπωμένες φωτογραφίες.

Πολλές φορές έχει τύχει να κοιτάξουμε εκτυπωμένες φωτογραφίες στο χώρο που εργαζόμαστε κάτω από τεχνητό φως.  Πιθανότατα ίσως να έχουμε διαπιστώσει ότι κάτι δεν πάει καλά όταν τις βλέπουμε κάτω από λάμπες πυρακτώσεως η φθορίου. Ως φωτογράφοι γνωρίζουμε για ένα συστατικό που έχει το φως, τη θερμοκρασία, όμως ίσως να μην γνωρίζουμε για κάποιο άλλο, την ποιότητα.

Σε αυτό το άρθρο θα αναλύσουμε τη ποιότητα που έχει ο τεχνητός και ο φυσικός φωτισμός, θα μάθουμε γιατί αυτό παίζει ρόλο στο πως φαίνονται οι εκτυπωμένες φωτογραφίες, και θα δούμε τι τρόποι υπάρχουν να βλέπουμε σωστά τις φωτογραφίες μας.

Απαραίτητο στοιχείο για να δούμε μια φωτογραφία είναι το φως, και υπάρχουν δυο διαφορετικοί τρόποι για να υπάρξει φως. Ο πρώτος είναι να τις προβάλλουμε στην οθόνη, και ο δεύτερος να τις δούμε εκτυπωμένες κάτω από κάποια πηγή φωτισμού. Η οθόνη ανήκει στα emissive devices άρα εκπέμπει φως, και δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει άλλη πηγή φωτισμού στο χώρο για να προβληθεί η φωτογραφία.

CRI_Monitor

 

Στα emmisive devices, η αλλιώς συσκευές που εκπέμπουν φως ανήκουν οι οθόνες και οι projectors. Το φως απευθείας από τη συσκευή καταλήγει στο μάτι.

Οι εκτυπωμένες όμως φωτογραφίες δεν παράγουν φως όπως η οθόνη, αλλά αντανακλούν το φως που υπάρχει στο χώρο, και ανήκουν στη κατηγορία reflective. Η πηγή φωτισμού μπορεί να είναι από λαμπτήρες που συναντάμε στη καθημερινή μας ζωή όπως φθορίου και πυρακτώσεως, έως φως ημέρας. Εδώ ακριβώς ξεκινάει το πρόβλημα, καθώς κάθε μια από τις τεχνολογίες τεχνητού φωτός, η και το ίδιο το φυσικό φως έχει διαφορετική θερμοκρασία και διαφορετική ποιότητα φωτός, και τα δυο αυτά στοιχεία επηρεάζουν το πως βλέπουμε το χρώμα.

CRI_Bulb

 

Για να δούμε μια εκτυπωμένη φωτογραφία, υπάρχει η προϋπόθεση να υπάρχει κάποια πηγή φωτισμού. Το μάτι μας βλέπει την αντανάκλαση του φωτός πάνω στη φωτογραφία.

Θερμοκρασία και Ποιότητα Φωτός

Κάθε είδος λαμπτήρα όπως πυρακτώσεως ή φθορίου, εκτός από θερμοκρασία έχει και ποιότητα. Η ποιότητα είναι ένας δείκτης που προκύπτει από τη ιδιότητα του φωτός να αναπαράγει το χρώμα σωστά κατά μήκος του ορατού φάσματός σε σχέση με το φυσικό φως. Ο δείκτης ποιότητας φωτός ονομάζετε Color Rendition Index ή αλλιώς CRI.

Το CRI έχει κλίμακα από μηδέν για μονοχρωματικούς λαμπτήρες ατμού νατρίου, έως 100 για φυσικό φως, με το μεγαλύτερο να σημαίνει ότι σε όλο το μήκος του ορατού φάσματος τα χρώματα θα φανούν όπως πρέπει.

Geek Note

To CRI δεν αποτελεί απόλυτη μέτρηση της ποιότητας φωτός, και δεν μπορεί να συγκριθεί μεταξύ λαμπτήρων με διαφορετικές θερμοκρασίες.  Το CRI μπορεί επίσης να είναι υψηλό, αν ο λαμπτήρας παράγει πολλά ‘spikes’ στο γράφημα, που σημαίνει η ένδειξη θα είναι μεν μεγάλη, αλλά δεν σημαίνει ότι ο λαμπτήρας είναι καλός στο να αναπαράγει χρώμα! Λάμπες με θερμοκρασία 2000Κ-5000Κ που εκπέμπουν ακτινοβολία μελανού φωτός (black body radiation) όπως οι πυρακτώσεως, έχουν επίσης CRI 100 που πάλι δεν σημαίνει ότι ο λαμπτήρας αποδίδει τέλεια χρώματα σε όλο το φάσμα, και αυτό οφείλετε στη θερμοκρασία του, που στους 2800k απορροφά σχεδόν όλα τα μπλε / μοβ. Λαμπτήρες με θερμοκρασίες άνω των 6000Κ πάλι μπορεί να έχουν υψηλό CRI αλλά λόγω θερμοκρασίας αδυνατούν να αναπαράγουν χρώματα κοντά στη κόκκινη πλευρά του φάσματος! Το ιδανικό φως πρέπει να συνδυάζει θερμοκρασία κοντά στο daylight (5000-6500Κ), και υψηλό CRI.

Ας δούμε όμως μερικά είδη λαμπτήρων ξεκινώντας από λαμπτήρες πυρακτώσεως:

Illuminant_a

Το παραπάνω γράφημα είναι μέτρηση από λαμπτήρα τέτοιου είδους με θερμοκρασία 2856Κ. Η κόκκινη καμπύλη αντιπροσωπεύει την ικανότητα του λαμπτήρα να αναπαράγει το χρώμα κατά μήκος του ορατού φάσματος. Όπως βλέπουμε κοντά στη περιοχή του μοβ / μπλε υπάρχει μεγάλο πρόβλημα, καθώς τα χρώματα θα απορροφηθούν και δεν θα φανούν όπως πρέπει. Η κατάσταση αρχίζει να βελτιώνεται προς τη περιοχή του πράσινου, που θα έχει μικρότερο πρόβλημα, ενώ στη περιοχή κίτρινο / κόκκινο πάνω από 650nm δεν υπάρχει πρόβλημα στο χρώμα.

Άρα, αν δούμε μια φωτογραφία με φωτισμό χώρου λάμπες πυρακτώσεως, τότε τα περισσότερα από τα μπλε /μοβ θα απορροφηθούν, και θα έχουμε πρόβλημα να διακρίνουμε διαφορές σε αυτά τα χρώματα. Τα πράσινα θα φανούν κάπως καλά, ενώ δεν θα υπάρξει πρόβλημα στα κίτρινα και κόκκινα.

Ας δούμε τώρα έναν λαμπτήρα φθορίου:

Illuminant_F2

 

Οι αυξομοιώσεις (spikes) που φαίνονται στο παραπάνω γράφημα, είναι χαρακτηριστικό της συγκεκριμένης τεχνολογίας λαμπτήρων.  Οι φθορίου έχουν πρόβλημα στη περιοχή μοβ κοντά στα 380nm, και στα κίτρινα και κόκκινα στο τέρμα του φάσματος, ενώ φαίνεται να τονίζουν τα πράσινα, και κάποια μπλε! Οι συνηθισμένοι λαμπτήρες φθορίου έχουν CRI κοντά στο 62 και είναι ακατάλληλοι για προβολή φωτογραφιών.

Ας δούμε τώρα το φυσικό φως:

 Illuminant_D55Illuminant_D65 

Η θερμοκρασία στο φυσικό φως κυμαίνεται από 5000 – 6500K εξαρτάται από την ώρα, και κατά πόσο απέχουμε από τον ισημερινό. Το φυσικό φως έχει CRI 100, και λόγω της ιδανικής θερμοκρασίας του και του υψηλού CRI, είναι ιδανικό για εξέταση εκτυπωμένων φωτογραφιών. Για καλύτερα αποτελέσματα συνιστάται να τις κοιτάμε κοντά στο μεσημέρι σε σκιερό σημείο, και όχι απευθείας κάτω από τον ήλιο.

 Viewing Booths

Το μοναδικό ποιοτικό φως που υπάρχει και είναι και δωρεάν, δυστυχώς τείνει να δύει, η μπορεί να μην είναι πάντα διαθέσιμο λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών. Αν είμαστε σοβαροί στη δουλειά μας και μας ενδιαφέρει να εξετάζουμε εκτυπωμένες φωτογραφίες, τότε συνιστάται η αγορά ενός viewing booth όπως αυτά της εταιρίας GTI. Τα συγκεκριμένα booths έρχονται με ειδικής τεχνολογίας daylight λαμπτήρες που έχουν υψηλό CRI και πλησιάζουν τη ποιότητα του φυσικού φωτός. Είναι η πιο κατάλληλη λύση για εξέταση φωτογραφιών σε color critical περιβάλλον εργασίας καθώς το viewing booth μπορεί να βρίσκεται δίπλα στο monitor μας. Σε κάποια από αυτά μπορούμε μάλιστα να ρυθμίσουμε και τη ένταση, ώστε να είναι ίδια με της οθόνης και να συγκρίνουμε τη φωτογραφία στην οθόνη με την εκτύπωση, χωρίς να ανησυχούμε από τις παρενέργειες του τεχνητού φωτισμού.

gti_booth